Rapor

Rapor (The Report 2019), kapalı kapılar ardında fısıldanan gerçeklerin, devasa bir bürokrasi labirentinde nasıl yankılandığını hissettiren, soğuk ve tavizsiz bir yapım. Bu filmi izlerken kendinizi sadece bir seyirci gibi değil, o rutubetli arşiv odalarında, tozlu klasörlerin arasında hakikati arayan bir dedektif gibi hissetmeniz işten bile değil. Rapor izle arayışına girenlerin karşısına çıkacak olan bu yapım, 11 Eylül sonrasının o kaotik ve karanlık atmosferini, aksiyon sinemasının klişelerine başvurmadan, sadece belgelerin ve ifadelerin ağırlığıyla anlatmayı başarıyor. Film, izleyiciyi klimalı ofislerin sahte huzurundan alıp Washington DC’nin gri binalarına, siyasetin o soğuk ve mesafeli koridorlarına bırakıyor. Renk paletindeki o boğucu maviler ve soluk gri tonlar, anlatılan hikayenin ahlaki belirsizliğini ve karanlığını her karede yüzümüze çarpıyor. Burada parlayan bir güneş ya da umut dolu bir gökyüzü yok; sadece bitmek bilmeyen mesailer, gözleri yoran floresan ışıkları ve adaletin peşinde koşarken tükenen ruhlar var. Scott Z. Burns, izleyiciye rahat bir koltuk sunmak yerine, onları sarsıcı bir sorgulama sürecinin tam ortasına, o penceresiz odaların klostrofobik havasına hapsediyor. Filmin görsel dili, hakikatin ne kadar ağır ve sindirilmesi zor bir yük olduğunu anlatmak için kurgulanmış.

Rapor Konusu

Film, ABD Senatosu için çalışan idealist bir araştırmacı olan Daniel Jones’un, CIA’in 11 Eylül saldırılarından sonra uygulamaya koyduğu ‘Gözaltı ve Sorgulama Programı’ üzerine yürüttüğü kapsamlı ve yorucu soruşturmayı merkezine alıyor. Daniel Jones, başlangıçta sadece kendisine verilen görevi yerine getirmek amacıyla binlerce sayfalık gizli dökümana gömülse de, araştırması derinleştikçe sistemin ne kadar yozlaştığını ve insanlık dışı yöntemlerin nasıl bir devlet politikası haline getirildiğini fark ediyor. Daniel’ın karşısındaki güç, sadece terörle mücadele eden bir kurum değil, aynı zamanda hatalarını örtbas etmek için her türlü yolu mübah sayan devasa bir mekanizmadır. Bu noktada hikaye, sadece bir suçun ifşası olmaktan çıkıp, tek bir adamın devlete karşı verdiği onur mücadelesine dönüşüyor. Daniel, yıllarını bu raporu hazırlamaya adarken, sadece CIA ile değil, aynı zamanda Beyaz Saray ve kendi çalışma arkadaşları arasındaki siyasi dengelerle de savaşmak zorunda kalıyor. Sorgulama tekniklerinin işe yaramadığını, aksine yanlış bilgilerin elde edilmesine ve masum insanların acı çekmesine neden olduğunu kanıtlarıyla ortaya koyan 6.700 sayfalık o devasa rapor, sistemin en büyük korkusu haline geliyor. Film, bu raporun kamuoyuna ulaşıp ulaşamayacağı sorusu etrafında dönerken, bir yandan da modern dünyanın güvenlik uğruna neleri feda edebileceğini sert bir şekilde sorguluyor. Yan karakterlerin, özellikle de politik figürlerin bu süreçteki tutumları, adaletin kişisel hırslara ve kurum çıkarlarına nasıl kurban edildiğini gözler önüne seriyor.

Beklentileri Karşılıyor mu? (Editörün Yorumu)

Yönetmen Scott Z. Burns, sinemada pek de alışık olmadığımız kadar kuru ama bir o kadar da etkili bir dil kurmayı başarmış. Filmin başrolünde devleşen Adam Driver, Daniel Jones karakterinin o inatçı, yorgun ama asla pes etmeyen duruşunu mimikleriyle bile hissettiriyor. Driver’ın performansı, bağırmadan da ne kadar büyük bir öfke ve hayal kırıklığı yaşanabileceğini kanıtlar nitelikte. Ona eşlik eden Annette Bening, Senatör Dianne Feinstein rolünde, politikanın o bıçak sırtı dengesini ve vicdan ile strateji arasındaki sıkışmışlığı mükemmel bir soğukkanlılıkla yansıtıyor. Jon Hamm ve Michael C. Hall gibi isimler de hikayenin bürokratik ağırlığını destekleyen güçlü performanslar sergiliyor. Ancak filmin en büyük başarısı oyuncularından ziyade, o boğucu atmosferi yaratma becerisinde yatıyor. Film, 7.1 gibi bir IMDb puanına sahip olsa da, bu puanın çok daha ötesinde bir entelektüel derinlik sunuyor. Bazı sahnelerde tempo, dökümanların ve isimlerin çokluğu nedeniyle yavaşlasa da, bu durum filmin gerçekçilik iddiasını güçlendiriyor. Aksiyon aramayan, sadece zekice kurgulanmış bir diyalog ve belge draması bekleyenler için bu film tam bir nokta atışı. Öte yandan, kurgudaki geri dönüşlerin (flashback) zaman zaman sert geçişlerle verilmesi, izleyicinin kafasını karıştırabilir; fakat bu yöntem, sorgu odalarındaki o vahşet ile ofislerdeki o steril sessizlik arasındaki tezatı vurgulamak için bilinçli bir tercih gibi duruyor. Filmin eksik kaldığı nokta, belki de izleyiciyi bu kadar çok teknik terime boğması olabilir; ancak bir raporun yazım sürecini anlatan yapımın başka türlü olması da pek mümkün görünmüyor.

Rapor Filmini Kimler İzlemeli?

Rapor, sistemin çarkları arasında ezilmeyi reddeden, etik değerlerin ve şeffaflığın her şeyin üzerinde olması gerektiğini düşünen izleyiciler için biçilmiş kaftan. Eğer ‘Spotlight’ ya da ‘All the President’s Men’ gibi, gazetecilik veya soruşturma süreçlerini iğneyle kuyu kazar gibi işleyen filmlerden keyif alıyorsanız, bu yapımı mutlaka listenize eklemelisiniz. Devletin karanlık dehlizlerine girmeyi, siyasi entrikaların nasıl işlediğini ve bir gerçeğin gün yüzüne çıkması için verilen o sancılı süreci merak edenler için film oldukça tatmin edici bir yolculuk sunuyor. Özellikle hukuk, siyaset bilimi ve uluslararası ilişkilerle ilgilenenlerin, güç kullanımının sınırlarını ve denetleme mekanizmalarının önemini anlamak adına bu filmi dikkatle incelemesi gerekiyor. Ancak hızlı aksiyon sahneleri, patlamalar veya klasik bir casusluk hikayesi beklentisiyle bu yapımın başına oturacak olanlar hayal kırıklığına uğrayabilir. Bu film, fiziksel bir kavgadan ziyade, kelimelerin ve belgelerin kullanıldığı zihinsel bir savaşı anlatıyor. Sabırlı olan, detayları takip etmekten yorulmayan ve adaletin o yavaş işleyen terazisine şahitlik etmek isteyen izleyici kitlesi için Rapor, hafızalardan kolay kolay silinmeyecek bir deneyim vaat ediyor. Gerçek olaylara dayanan bir hikayenin verdiği o rahatsız edici ciddiyeti taşımakta zorlanacak olanlar ise bu soğuk ve gri dünyadan uzak durmayı tercih edebilirler.